Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), Türkiye Barolar Birliğinin görüş ve katkılarıyla hazırlanan “Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi”ni 22 Eylül 2026’da yayımladı. Rehber, avukatlık faaliyetleri sırasında kişisel verilerin işlenmesinde karşılaşılan sorunlara uygulamaya dönük bir çerçeve sunmayı amaçlıyor. Bu yönüyle rehber yalnızca kişisel verilerin korunması alanında çalışan avukatları değil, mesleğini icra ederken müvekkillerin, karşı tarafların, tanıkların, çalışanların ve diğer üçüncü kişilerin verilerini işleyen bütün avukatları ilgilendiriyor.
Neden avukatlara özel bir rehbere ihtiyaç duyuldu?
Avukatlık, doğası gereği yoğun biçimde kişisel veri işlenen mesleklerden biri. Bir dava veya hukuki danışmanlık dosyasında kimlik ve iletişim bilgilerinden mali verilere; sağlık bilgilerinden ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirlerine ilişkin verilere kadar çok geniş bir veri kümesi bulunabiliyor.
Avukatın kişisel verilerle ilişkisi sıradan bir hizmet sağlayıcınınkinden farklı. Avukat bir taraftan müvekkilinin haklarını koruyabilmek için bilgi ve delil toplamak, bunları değerlendirmek ve gerektiğinde mahkemeye veya başka bir kamu kurumuna sunmak zorunda. Diğer taraftan bu faaliyetlerini kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata, meslek kurallarına ve sır saklama yükümlülüğüne uygun biçimde yürütmesi gerekiyor.
Rehber avukatlık mesleğinin bu kesişim alanına odaklanıyor. KVKK hükümlerinin avukatlık faaliyetleri bakımından nasıl uygulanacağına ilişkin belirsizlikleri azaltmayı ve mesleki faaliyet sırasında karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm ve iyi uygulama örnekleri ortaya koymayı hedefliyor.
Rehber neleri kapsıyor?
Rehberin önemli yönlerinden biri, öncelikle avukatlık faaliyetinin taraflarının kişisel verilerin korunması hukuku bakımından konumunu ele alması. Avukatın, tevkil edilen avukatın ve avukat çalışanlarının hangi durumlarda hangi hukuki konumda bulunduğu değerlendiriliyor.
Bunun ardından avukatların mesleki faaliyetleri sırasında gerçekleştirdikleri kişisel veri işleme faaliyetlerinin hukuki dayanakları inceleniyor. Kişisel verilerin ve özel nitelikli kişisel verilerin hangi şartlarla işlenebileceği, verilerin üçüncü kişilere aktarılması ile yurt dışına aktarım konuları açıklanıyor.
Rehber ayrıca KVKK’nın temel ilkelerinin avukatlık faaliyetine nasıl yansıyacağını ele alıyor. Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma; doğru ve gerektiğinde güncel olma; belirli, açık ve meşru amaçlarla işlenme; işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ile gerekli süre kadar muhafaza edilme ilkeleri avukatların dosya ve veri yönetimi açısından da önem taşıyor.
Aydınlatma yükümlülüğü, veri güvenliğinin sağlanması ve veri sorumlusunun diğer yükümlülükleri de Rehberin uygulama açısından öne çıkan başlıkları arasında.
Yapay zeka avukatın KVKK gündeminde
Rehberin güncel ve önemli başlıklarından biri de üretken yapay zeka araçlarının avukatlık faaliyetlerinde kullanılması.
Avukatların dilekçe hazırlama, belge inceleme, araştırma, özetleme ve benzeri amaçlarla üretken yapay zeka araçlarından giderek daha fazla yararlanması, beraberinde yeni kişisel veri koruma sorunları getiriyor. Bir dava dosyasının, sözleşmenin veya müvekkile ait bilgilerin bir yapay zeka sistemine aktarılması; hangi verilerin işlendiği, bunların nerede ve ne kadar süreyle tutulduğu, üçüncü kişilerle paylaşılıp paylaşılmadığı ve yurt dışına aktarım gerçekleşip gerçekleşmediği gibi soruların değerlendirilmesini gerektiriyor.
Dolayısıyla yapay zeka kullanımı yalnızca teknolojik kolaylık meselesi değil; kişisel verilerin korunması, veri güvenliği ve avukatın mesleki yükümlülükleriyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir konu haline gelmiş durumda.
Rehberden ne beklenmeli?
Rehber yeni bir kanun değil ve tek başına yeni bir hukuki yükümlülük yaratmıyor. Bununla birlikte KVKK’nın mevcut düzenlemeleri avukatlık mesleğinin özellikleri üzerinden nasıl değerlendirdiğini göstermesi bakımından önemli.
Asıl değerinin ise uygulamada ortaya çıkması bekleniyor. Avukatların hangi kişisel veriyi hangi hukuki sebeple işleyebileceğinden dosyaların saklanmasına, üçüncü kişilerle veri paylaşımından teknolojik araçların kullanımına kadar günlük mesleki faaliyette karşılaşılan pek çok sorunun daha öngörülebilir hale gelmesine katkı sağlayabilir.
Bunun için Rehberin yalnızca avukatlar tarafından değil, avukatların bilgi ve belge talebinde bulunduğu kamu kurumları ve özel kuruluşlar tarafından da dikkate alınması önem taşıyor.
Rehber önemli bir adım; ancak tartışma yeni başlıyor
Rehberin yayımlanması, avukatlık mesleği ile kişisel verilerin korunması hukukunun kesiştiği bütün sorunların çözüldüğü anlamına gelmiyor.
KVKK alanında çalışan Av. Hüseyin Köprülü, Rehber yayımlanmadan hemen önce yaptığı değerlendirmede meselenin avukatlar açısından üç ayrı boyutuna dikkat çekiyor.
- Bunlardan ilki, kişisel verilerin korunması alanında avukatın hak arama ve hukuki koruma mekanizmalarındaki rolü.
- İkincisi ise uygulamada oldukça önemli bir sorun: kamu ve özel kurumlarının KVKK’yı gerekçe göstererek avukatların bilgi ve belge taleplerini karşılamaması. Köprülü, Avukatlık Kanunu’ndaki düzenlemelere rağmen devam ettiğini belirttiği bu sorunun yalnızca bir uygulama rehberiyle değil, KVKK tarafından Avukatlık Kanunu çerçevesindeki bilgi ve belge taleplerinin karşılanmasına ilişkin bir tebliğ çıkarılmasıyla çözülmesini öneriyor.
- Üçüncü ve daha temel tartışma ise avukatın mesleki faaliyetinin denetimiyle ilgili. Köprülü, delil toplayan ve sunan avukatın gerçekleştirdiği işlemlerin gerekliliği ve mesleki faaliyetle bağlantısının KVKK tarafından değerlendirilmesinin avukatlık mesleğinin bağımsızlığı bakımından sorun yaratabileceği görüşünde. Bu tür şikâyetlerin öncelikle avukatın bağlı bulunduğu baro tarafından incelenmesini ve 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesinde bu yönde bir değişiklik yapılmasını öneriyor.
Bu görüşler Rehberin değil, bir uygulamacının Rehber etrafındaki tartışmaya ilişkin değerlendirme ve önerileri. Ancak önemli bir noktayı görünür kılıyor: kişisel verilerin korunması hakkı ile avukatın savunma, delil toplama, bilgiye erişme ve mesleğini bağımsız biçimde icra etme yükümlülükleri arasında kurulacak denge, Rehberin yayımlanmasından sonra da tartışılmaya devam edecek.
Rehber bu nedenle yalnızca “avukatlar KVKK’ya nasıl uyacak?” sorusunun değil, aynı zamanda “kişisel verilerin korunması hukuku avukatlık mesleğinin kendine özgü niteliğiyle nasıl bağdaştırılacak?” sorusunun da önemli bir başvuru kaynağı olmaya aday.
Kaynak: Kişisel Verileri Koruma Kurumu – Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi; Av. Hüseyin Köprülü’nün değerlendirmesi.